Wat mag je zelf, en wat niet?
Dit mag je zelf doen
- De plek van binnen- en buitenunit bepalen
- De muurdoorvoer boren
- De wandconsole of het voetstuk voor de buitenunit plaatsen
- De binnenunit aan de montageplaat hangen
- Een kabelgoot monteren en de condensafvoer aanleggen
- Een elektrische groep laten aanleggen (door een elektricien)
Dit mag alleen een gecertificeerde monteur
- De koudemiddelleidingen aansluiten (flaren of solderen)
- De druktest met stikstof
- Het systeem vacuümtrekken
- Koudemiddel bijvullen of vrijgeven
- Het circuit openen bij reparatie of demontage
Elektrisch werk in je eigen woning mag je in Nederland wettelijk zelf doen, maar het moet voldoen aan de norm NEN 1010. Een airco hoort bij voorkeur op een eigen groep. Laat dat door een erkend elektricien of de installateur doen.
Waarom zijn die regels er?
Het koudemiddel in een airco is in de meeste gevallen een gefluoreerd broeikasgas (F-gas). Het veelgebruikte R32 heeft een broeikaseffect dat 675 keer zo sterk is als CO₂. Eén kilo R32 die weglekt, staat dus gelijk aan 675 kilo CO₂. Daarom schrijven de Europese F-gassenverordening en de Nederlandse regelgeving voor dat alleen gecertificeerde monteurs van gecertificeerde bedrijven aan het circuit mogen werken. In Nederland beheert STEK die certificering; het toezicht ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport.
Los van de wet zijn er drie praktische redenen:
- Vocht is funest. Blijft er na het aansluiten lucht of vocht in de leidingen, dan vormt dat met de compressorolie zuren die de compressor langzaam aantasten. Vacuümtrekken met een vacuümpomp en een vacuümmeter voorkomt dat.
- Lekken zie je niet. Een slecht geflaarde koppeling lekt langzaam. Na een paar maanden koelt de airco minder, en tegen die tijd is het koudemiddel al in de atmosfeer.
- Garantie. De meeste fabrikanten geven alleen garantie als een gecertificeerd bedrijf de installatie heeft uitgevoerd.
R32 is licht ontvlambaar (veiligheidsklasse A2L) en het nieuwere R290 (propaan) is ontvlambaar (A3). Een lek in een kleine, afgesloten ruimte is daarom niet alleen slecht voor het klimaat.
Doe-het-zelf sets met snelkoppelingen
Online vind je split airco’s die worden verkocht als “zelf te installeren”. Bij deze sets zijn de leidingen al gevuld met koudemiddel en sluit je ze aan met snelkoppelingen, zonder vacuümpomp. Dat klinkt aantrekkelijk, maar let op:
- De F-gassenregels maken geen uitzondering voor het aansluiten van zo’n circuit.
- De leidinglengte ligt vast, vaak op 3 tot 5 meter. Past het niet, dan kun je niet inkorten of verlengen.
- Bij het koppelen ontsnapt vaak een beetje koudemiddel, en een slecht aangedraaide koppeling lekt.
- Rendement en geluid zijn meestal minder goed dan bij een gewone split airco van een A-merk.
Voor een tijdelijke oplossing in een huurwoning kan zo’n set verleidelijk zijn. Voor een airco die tien jaar of langer moet meegaan, is een professionele installatie de betere investering. Wat dat kost, lees je bij de kosten van een airco inclusief installatie.
Het voorwerk zelf doen
Sommige installateurs vinden het prima als je het voorbereidende werk zelf doet. Dat scheelt ze een paar uur, en jou €150 tot €400. Zo pak je het aan:
- Overleg vooraf. Vraag of de installateur meewerkt en wat hij precies van je verwacht. Veel installateurs geven alleen garantie op werk dat ze helemaal zelf hebben gedaan.
- Laat de installateur de plek bepalen. De positie van de units en de leidingroute bepalen het rendement en de maximale leidinglengte.
- Boor en monteer volgens de instructies. Een muurdoorvoer van ongeveer 65 mm, licht aflopend naar buiten, en een console die het gewicht van de buitenunit (25 tot 60 kg) draagt.
- Laat het aansluiten en in bedrijf stellen aan de installateur. Die voert de druktest uit, trekt vacuüm, geeft het koudemiddel vrij en levert de installatie op met documentatie.
Controleer voordat je gaat boren ook of je een vergunning of toestemming van de VvE nodig hebt. Dat lees je bij de regels voor een airco-buitenunit.
Airco’s die je wel helemaal zelf plaatst
Wil je zonder installateur koelen, dan zijn er twee opties:
| Type | Prijs | Voor- en nadelen |
|---|---|---|
| Mobiele airco | €150 – €600 | Stekker erin en klaar, maar 50 tot 65 dB(A) en ongeveer dubbel zoveel stroom voor hetzelfde resultaat |
| Monoblock zonder buitenunit | €1.000 – €2.000 | Vaste unit aan de binnenkant van de buitenmuur met twee gaten naar buiten; stiller dan mobiel, minder krachtig en zuinig dan een split |
Het verschil tussen deze opties en een split airco lees je bij de split airco.
Veelgestelde vragen
Mag ik een split airco zelf installeren?
Niet volledig. Je mag de units ophangen, de muurdoorvoer boren en de leidingen wegwerken. Het aansluiten, vacuümtrekken, vullen en openen van het koudemiddelcircuit mag wettelijk alleen een monteur met een F-gassencertificaat, die werkt voor een gecertificeerd bedrijf.
Wat is een doe-het-zelf airco met snelkoppelingen?
Dat is een split airco waarvan de leidingen al met koudemiddel zijn gevuld en met snelkoppelingen worden aangesloten, zonder vacuümtrekken. Ze worden verkocht als “zelf te installeren”, maar de F-gassenregels maken geen uitzondering voor het aansluiten van zo’n circuit. Bovendien zijn de leidinglengtes beperkt en vervalt de fabrieksgarantie vaak zonder erkende installatie.
Wat gebeurt er als ik het koudemiddelcircuit zelf aansluit?
Je overtreedt de F-gassenregels; toezicht ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Technisch is het risico dat er lucht en vocht in het systeem achterblijven. Vocht reageert met de compressorolie en beschadigt op termijn de compressor. Een klein lek merk je pas als de airco minder gaat koelen.
Hoeveel bespaar ik als ik het voorwerk zelf doe?
Meestal €150 tot €400, afhankelijk van hoeveel werk je overneemt. Niet elke installateur werkt mee: veel installateurs geven alleen garantie op een installatie die ze helemaal zelf hebben uitgevoerd. Spreek het daarom vooraf af.
Welke airco mag ik wel helemaal zelf plaatsen?
Een mobiele airco en een zogenaamde monoblock-airco zonder buitenunit, waarvan het koudemiddelcircuit in de fabriek gesloten is. Die sluit je aan op het stopcontact. Ze zijn wel minder krachtig, luidruchtiger en minder zuinig dan een split airco.