Warmte uit de airco
± €0,07
per kWh warmte, bij SCOP 4
Warmte uit gas
± €0,16
per kWh warmte, HR-ketel
Rendement
3 – 5×
warmte per kWh stroom (SCOP)
Hoe verwarmt een airco?
Een airco maakt geen warmte, hij verplaatst warmte. Bij koelen haalt hij warmte uit je kamer en blaast die buiten weg. Bij verwarmen draait een omkeerklep in de buitenunit de richting om: het koudemiddel verdampt dan in de buitenunit en neemt daarbij warmte op uit de buitenlucht, ook als het buiten 0 °C is. De compressor brengt het gas op hogere druk en temperatuur, en in de binnenunit condenseert het weer, waarbij de warmte vrijkomt in je kamer.
Omdat de stroom alleen nodig is om de compressor en de ventilatoren te laten draaien, komt er veel meer warmte uit de binnenunit dan er stroom in gaat. Dat is het hele geheim van een warmtepomp.
Rendement: COP en SCOP
Het rendement van een warmtepomp heet de COP (coefficient of performance): de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom op één moment. Een COP van 4 betekent 4 kWh warmte uit 1 kWh stroom. De SCOP is hetzelfde, maar dan gemiddeld over een heel stookseizoen. Die waarde staat op het energielabel; een SCOP van 5,1 of hoger levert het label A+++ op.
De COP hangt sterk af van de buitentemperatuur: hoe kouder het buiten is, hoe harder de compressor moet werken om dezelfde warmte binnen te krijgen.
| Buitentemperatuur | Typische COP | Kosten per kWh warmte |
|---|---|---|
| +12 °C (zacht voorjaar) | 4,5 – 5,5 | €0,05 – €0,06 |
| +7 °C | 3,8 – 4,8 | €0,06 – €0,07 |
| +2 °C | 3,0 – 3,8 | €0,07 – €0,09 |
| −7 °C | 2,2 – 2,8 | €0,10 – €0,13 |
| −15 °C | 1,6 – 2,2 | €0,13 – €0,18 |
Typische waarden voor een moderne inverter split airco; de exacte waarden staan in de technische gegevens van het model. Kosten bij €0,28 per kWh stroom.
Kosten vergeleken met gas
Om eerlijk te vergelijken, reken je alles om naar de prijs van één kWh warmte in je kamer. Eén m³ aardgas bevat ongeveer 9,8 kWh energie. Een HR-ketel zet daar in de praktijk zo’n 90 procent van om in warmte, dus ongeveer 8,8 kWh. Bij een gasprijs van €1,40 per m³ kost een kWh warmte uit gas dan ongeveer €0,16.
| Warmtebron | Uitgangspunt | Per kWh warmte |
|---|---|---|
| Airco, gemiddeld over het seizoen | SCOP 4, €0,28/kWh | €0,07 |
| Airco op een koude dag | COP 2,5, €0,28/kWh | €0,11 |
| HR-ketel op gas | 90% rendement, €1,40/m³ | €0,16 |
| Elektrisch kacheltje | Rendement 1, €0,28/kWh | €0,28 |
Het omslagpunt ligt bij een COP van ongeveer 1,8: daaronder is gas goedkoper. Een moderne airco komt daar alleen bij strenge vorst in de buurt. Houd er wel rekening mee dat deze vergelijking verschuift als de stroom- of gasprijs verandert; met je eigen tarieven reken je het na door je stroomprijs te delen door de COP.
Rekenvoorbeeld: wat bespaar je per jaar?
Een huishouden stookt 1.100 m³ gas per jaar. De airco in de woonkamer neemt de verwarming over die eerder 400 m³ gas kostte. Dat is 400 × 8,8 = 3.520 kWh warmte.
- Met gas: 400 m³ × €1,40 = €560
- Met de airco (SCOP 4): 3.520 ÷ 4 = 880 kWh × €0,28 = €246
Besparing: ongeveer €310 per jaar.
Heb je zonnepanelen, dan levert verwarmen in het voor- en najaar extra op: op zonnige dagen gebruik je je eigen stroom direct. Dat wordt belangrijker nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt en teruggeleverde stroom minder oplevert.
Wat een airco in totaal aan stroom verbruikt bij koelen en verwarmen, lees je bij het stroomverbruik van een airco.
Kan een airco je cv-ketel vervangen?
In de meeste woningen niet volledig, om drie redenen:
- Hij verwarmt alleen de ruimte waar hij hangt. Een airco in de woonkamer houdt de badkamer en slaapkamers niet warm. Met een multi-split airco kun je meerdere kamers verwarmen, maar de badkamer is meestal geen geschikte plek.
- Hij maakt geen warm tapwater. Voor douchen en afwassen blijft een cv-ketel, boiler of lucht-water warmtepomp nodig.
- Het vermogen moet passen bij het warmteverlies. In een slecht geïsoleerde woning heeft een ruimte op een koude dag meer warmte nodig dan een gewone airco kan leveren.
De slimste aanpak is daarom vaak hybride: de airco verwarmt de woonkamer het grootste deel van het jaar, en de cv-ketel springt bij op de koudste dagen en verzorgt de rest van het huis. Zet de thermostaat van de cv in de woonkamer dan een paar graden lager dan de airco, zodat de ketel alleen aanslaat als het echt nodig is.
Nadelen en aandachtspunten
Voordelen
- Per kWh warmte goedkoper dan gas
- Snel warm: binnen enkele minuten merkbaar
- Eén apparaat voor koelen in de zomer en verwarmen in de winter
- Minder gasverbruik en minder CO₂-uitstoot
Nadelen
- Warme lucht stijgt op: het is aan het plafond warmer dan bij de vloer
- Luchtbeweging voelt voor sommige mensen minder behaaglijk
- Rond het vriespunt ontdooit de buitenunit af en toe
- De buitenunit maakt ook in de winter geluid
Je verhelpt het meeste met de juiste instellingen. Laat de lamellen bij verwarmen naar beneden blazen, zodat de warme lucht eerst langs de vloer gaat. Een gelijkmatige instelling op 20 of 21 graden werkt zuiniger dan de airco steeds aan en uit zetten.
Een airco kiezen om mee te verwarmen
Wil je een airco vooral ook gebruiken om te verwarmen, let dan op:
- De SCOP (liefst 4,6 of hoger, label A++ of A+++).
- Het verwarmingsvermogen bij −7 °C, niet alleen het nominale vermogen.
- Het werkbereik: tot welke buitentemperatuur verwarmt hij nog?
- Een lekbakverwarming of vorstbeveiliging in de buitenunit, zodat de condensafvoer niet bevriest.
- De plek van de buitenunit: niet op een plek waar sneeuw of ijs zich ophoopt.
Hoeveel vermogen je nodig hebt, reken je uit met de airco-vermogen calculator. Houd er rekening mee dat een ruimte in de winter soms meer warmte nodig heeft dan er in de zomer aan koeling nodig is. Een installateur kan dat met een warmteverliesberekening precies bepalen.
Er is geen landelijke subsidie voor een airco die verwarmt; waarom niet, lees je bij subsidie op een airco.
Veelgestelde vragen
Is verwarmen met een airco goedkoper dan met gas?
Per kWh warmte meestal wel. Met een stroomprijs van €0,28 per kWh en een gemiddeld rendement (SCOP) van 4 kost een kWh warmte uit de airco ongeveer €0,07. Een kWh warmte uit een cv-ketel kost bij €1,40 per m³ gas ongeveer €0,16. Pas als het rendement van de airco onder ongeveer 1,8 zakt, is gas goedkoper; dat gebeurt bij moderne airco’s alleen bij strenge vorst.
Werkt een airco ook als het vriest?
Ja. Een moderne split airco kan meestal verwarmen tot −15 °C buitentemperatuur, speciale modellen voor koude klimaten zelfs tot −25 °C. Het rendement daalt wel naarmate het kouder wordt, en rond het vriespunt ontdooit de buitenunit af en toe, waarbij de airco een paar minuten minder warmte levert.
Hoeveel stroom verbruikt een airco bij verwarmen?
Dat hangt af van hoeveel warmte je vraagt. Een 3,5 kW airco die op een koude dag een woonkamer warm houdt, verbruikt gemiddeld 0,5 tot 1,2 kWh stroom per uur. Over een heel stookseizoen haal je met een SCOP van 4 uit elke kWh stroom vier kWh warmte.
Kan ik mijn cv-ketel weghalen als ik een airco heb?
Meestal niet. Een airco verwarmt alleen de ruimtes waar een binnenunit hangt en maakt geen warm tapwater. In de meeste woningen is de airco daarom een aanvulling: hij neemt het grootste deel van de verwarming in de woonkamer over, terwijl de cv-ketel badkamer, slaapkamers en tapwater blijft verzorgen.
Is een airco hetzelfde als een warmtepomp?
Technisch wel: een split airco die kan verwarmen is een lucht-lucht warmtepomp. Het verschil met een lucht-water warmtepomp is dat die zijn warmte afgeeft aan het water van je cv-systeem (radiatoren of vloerverwarming), terwijl een airco de lucht in de kamer direct verwarmt.